Topsectoren: investeer ook in reflectie en discussie

De ontwikkeling van nieuwe technologieën binnen de topsectoren moet samengaan met nadenken over de implicaties daarvan, vindt Laurens Hessels.

“Wie heeft er zin in een sneetje genetisch gemanipuleerd brood?”, vroeg Rathenau-onderzoeker Virgil Rerimassie in januari tijdens een politiek café over synthetische biologie in Den Haag. De ongemakkelijke reacties in de zaal illustreerden de noodzaak van dit soort bijeenkomsten. Wie kan immers de kansen en risico’s van futuristische voeding echt overzien? Juist vanwege de onzekerheid over mogelijkheden en gevaren van technologische innovaties, is een tijdig en goed gesprek belangrijk.

Investeren in reflectie
De afgelopen decennia hebben diverse publiek-private onderzoeksprogramma’s flink geïnvesteerd in reflectie en discussie over opkomende technologieën. Het regie-orgaan NGI (Netherlands Genomics Initiative), bijvoorbeeld, heeft de afgelopen tien jaar een mooie balans tussen natuurwetenschap en kritische reflectie gevonden. NGI is primair gericht op technologische innovatie, maar het heeft een deel van de middelen gereserveerd voor alfa en gamma onderzoek, dat input levert voor noodzakelijke publieke en politieke discussies over technologieën in de dop.

Vrije keuze voor de consument of opgesloten in het web van één aanbieder?

Facebook en Google domineren het internet. Hoe heeft dat kunnen gebeuren? Maurits Kreijveld schreef er een blog over.

‘In 2040 is het vervoer in Nederland in handen van één aanbieder.’ Dat was een van de stellingen bij een symposium dinsdag 5 februari over de toekomst van vervoer en mobiliteit in Nederland. In de zaal veel rumoer en uiteindelijk een overweldigende meerderheid die ‘nee’ stemde tegen deze stelling: onzin, zo’n vaart zal het niet lopen.

Maar als ik u twintig jaar geleden deze stelling had voorgelegd: ‘In 2013 wordt het zoeken op internet gedomineerd door één aanbieder’. En dezelfde stelling voor ‘online sociale netwerksites’. Dan had u waarschijnlijk ook ‘nee’ gezegd. En toch is het anno nu met bedrijven als Google en Facebook de facto het geval.

Regionale duurzaamheid

Vergeet bij lokale duurzaamheidsprojecten ook het grotere plaatje niet. Dat zegt Jurgen Ganzevles in deze blogpost.

In den lande gaat men voor duurzaamheid. Gemeentes willen klimaatneutraal worden. Huishoudens leggen zonnepanelen het dak. Er komen steeds meer windmolens in de polder. Boeren ruiken aan biovergisting. Projectontwikkelaars zijn ambitieuzer dan de energieprestatienorm van hen verwacht. Economische crisis of niet, het blijft bruisen en gonzen van de initiatieven.

Het is interessant te kijken hoe deze regionale duurzaamheidsdoelen gedefinieerd worden. Vaak gaat het om moeilijk definieerbare percentages zoals CO2-reductie, streefcijfers energiebesparing, hoeveelheden duurzame energie en aantallen proefprojecten.