Minoritenschleicherei. Binnenhoftwitterij.

19okt11

Minoritenschleicherei. Een woord dat gaat leven als je de mensen, de plaats, en de tijd erbij ziet. Ik leerde het woord op een bijeenkomst in Wenen over kwaliteit van onderzoek. Ik zag de mensen erbij, de hoogleraren. Oostenrijkse professoren, in scherper gesneden pakken en frisser geknipt en geschoren dan hun Nederlandse collegae.

Vroeger zat het Oostenrijks Ministerie van Onderwijs aan het Minoritenplatz in Wenen. Wie er staat, kan zich het schleichen indenken: http://g.co/maps/w2avf Uit allerlei hoekjes kan een hoogleraar opduiken om vlug en bijna onzichtbaar het ministerie in te sluipen. Het woord stamt uit de tijd dat hoogleraren in staatsdienst waren en als zij apparatuur nodig hadden bij het ministerie langs moesten voor geld. En misschien konden ze er ook een assistent bij krijgen om het apparaat te bedienen.

Als u denkt dat dit toch typisch ‘Oostenrijks’ is, dan moet u Het Bureau van Voskuil nog maar eens lezen. Ook dat groeide op deze manier. Mijn oom, emeritus hoogleraar van de VU vertelde mij dat hij ooit ook eens belet had gevraagd bij de minister. Het was al na de nadagen van het oude systeem. Hij werd ontvangen door wat in de oude verhoudingen een tweederangs ambtenaar was. Meer had hij eigenlijk niet nodig om te weten dat hij wel de kortste, maar ook de verkeerde route had genomen.

Tegenwoordig overlegt de minister met het College van Bestuur. En ook dan niet altijd direct, want soms zit daar weer de VSNU tussen. En tussen hoogleraar en het College van Bestuur zit de decaan of de instituutsdirecteur. Is er dan geen equivalent meer van de Minoritenschleicherei? Doch!

Sinds een klein jaar volg ik de Tweedekamerleden die zich met wetenschapsbeleid bezighouden van wat dichterbij. En wat blijkt: Minoritenschleicherei leeft. Alleen zijn het niet meer de hoogleraren die sluipen. Het zijn studenten, jonge onderzoekers en bedrijven die de kamerleden vinden om hun belangen te bepleiten … en kamerleden die zelf het land in gaan om met hen te spreken en van hen te leren. Met Twitter is het goed te volgen: de Binnenhoftwitterij. (@annewillucas, @tanjajad, @borisham)

Barend van der Meulen (@BarendJR) is hoofd Science System Assessment bij het Rathenau Instituut.