Gelukkig, het klimaatprobleem is heel eenvoudig op te lossen. Dat staat tenminste op nu.nl. Monique Riphagen reageert.
Afgelopen maandag stond er een opmerkelijk bericht op nu.nl. ‘Kunstmatige mondiale afkoeling financieel betaalbaar’. Dat lijkt goed nieuws in deze financieel barre tijden. Het klimaatprobleem opgelost en nog voor een schijntje ook, zo’n 5 miljard dollar per jaar. Maar je moet je afvragen of goedkoop in dit geval niet duurkoop is.
Nu.nl baseert zich op een artikel in Environmental Research Letters. Hierin wordt gesproken van het afkoelen van de aarde door het in de stratosfeer brengen van zwaveldeeltjes, net zoals een vulkaanuitbarsting doet. Dit wordt ook wel Stratospheric Aerosol Injection (SAI) genoemd. SAI is een vorm van klimaat – of geo-engineering: het grootschalig bewust beïnvloeden van het klimaatsysteem om de opwarming van de aarde te beperken of te voorkomen.
Het omvat een breed scala aan technologieën, waarvan SAI één van de meer realistische opties is. Blijkbaar achten serieuze wetenschappers het klimaatprobleem dermate ernstig dat dergelijke noodgrepen wat hen betreft het bestuderen waard zijn.
Een schijntje
Onderzoekers hebben op een rijtje gezet wat de goedkoopste manier is om 5 megaton stofdeeltjes per jaar in de stratosfeer te brengen. Onderzocht zijn het vliegtuig, een vernieuwd soort vliegtuig, een hybride luchtschip, raketten, kanonnen en verschillende soorten pijpleidingen. Het speciaal ontworpen vliegtuig doet dit uiteindelijk voor 5 tot 8 miljard dollar per jaar. Een schijntje vergeleken met de schade veroorzaakt door klimaatverandering of de kosten van het verminderen van de uitstoot van CO2, tussen de 200 en 2000 miljard dollar per jaar.
Het is echter volkomen ridicuul te denken dat voor dit bedrag het klimaatprobleem opgelost wordt, iets wat de kop van het bericht op nu.nl lijkt te suggereren. SAI vormt geen oplossing voor het klimaatprobleem. De aarde koelt wel af maar de concentratie CO2 blijft stijgen. Hierdoor hebben we een groot probleem als we zouden besluiten te stoppen met koelen: de aarde warmt versnelt op met alle gevolgen van dien. Ook de verzuring van de oceanen wordt met SAI niet ondervangen.
Weerpatronen veranderen
Daarnaast koelt het de aarde niet gelijkmatig af. Het kan leiden tot verandering van weerpatronen als nog grotere droogte in delen van Afrika of het verminderen van de Aziatische moesson. Dus voor wie is SAI goedkoop? Niet voor de miljoenen armen die hun oogsten zien mislukken. Of worden ze gecompenseerd voor de schade en hoe lang gaan we daarover onderhandelen?
En wie bepaalt straks of klimaatengineering moet worden ingezet? Ook het optuigen van een internationaal onderhandelingscircus, al dan niet resulterende in regulerende verdragen, kost geld. Ook deze kosten kunnen we optellen bij het kostenplaatje.
Angstscenario’s
Ten slotte levert de betaalbaarheid van SAI ook de nodige angstscenario’s op. Vijf miljard dollar is gemakkelijk op te hoesten door een land dat ernstige schade dreigt te ondervinden van klimaatverandering. En waarom dan niet kiezen voor een ‘stand alone’-scenario: een paar vliegtuigen zijn zo aangeschaft en omgebouwd. Maar wat als (al dan niet bevriende) buurlanden hier de nadelige gevolgen van ondervinden?
Klimaatengineering moet niet bij voorbaat worden uitgesloten als noodmaatregel. Het mag echter nooit als oplossing voor het klimaatprobleem worden gepropageerd en helemaal niet uit financiële overwegingen. Dat kan ons duur komen te staan.
Monique Riphagen is onderzoeker bij het Rathenau Instituut. Ze geeft op 10 oktober een lezing over klimaatengineering bij KIVI NIRIA.
